Donishmandlik bizga hayot so‘qmoqlarida ulug‘ saodatni hozirlab inʼom etuvchi vositadir. Abu Ali ibn Sino.

Zodiak

Yulduzlar, Burjlar, Zodiak va Goroskop

Yil davrlarini yulduzlar hamda sayyoralar burjlariga taqsimlash – insoniyat sivilizatsiyasining eng qadimiy astronomik tizimlaridan biri hisoblanadi. Bu tushunchaning ildizi minglab yillar avvalgi osmon kuzatuvlariga, insonning vaqtni belgilash, fasllarni ajratish va tabiatdagi davriylikni anglash ehtiyojiga borib taqaladi.

“Zodiak” so‘zi qadimgi yunonchadagi “ζῳδιακός κύκλος” (zōidiakós kúklos) atamasidan kelib chiqqan bo‘lib, “hayvonlarga oid doira” degan maʼnoni anglatadi.

Qadimda odamlar Quyosh, Oy va sayyoralarning osmondagi harakatini kuzatib, ular o‘tadigan yo‘l bo‘ylab turli shakl va obrazlarni tasavvur qilganlar. Shu tariqa osmon 12 qismiga bo‘lingan va har bir qismi muayyan ramz bilan atalgan. Bu bo‘linish keyinchalik birinchi kalendar tizimlarini yaratishda muhim asos bo‘ldi.

Zamonaviy zodiak tizimining ilk ko‘rinishi Qadimgi Bobilda (miloddan avvalgi II ming yillik) shakllangan. Bobillik astronomlar yil davomida Quyosh harakat qiladigan yo‘lni 12 teng qismga ajratib, ularga nom va ramz berganlar. Shu 12 bo‘lim — bugungi burjlar tizimining to‘g‘ridan-to‘g‘ri ajdodidir.

Decoration

Burjlar jadvali

Arabcha O‘zbekcha Burj davri
Hamal Qo‘y 21 Mart ~ 20 Aprel
Savr Buzoq 21 Aprel ~ 20 May
Javzo Egizaklar 21 May ~ 21 Iyun
Saraton Qisqichbaqa 22 Iyun ~ 22 Iyul
Asad Arslon 23 Iyul ~ 22 Avgust
Sunbula Parizod 23 Avgust ~ 23 Sentyabr
Mezon Tarozi 24 Sentyabr ~ 23 Oktyabr
Aqrab Chayon 24 Oktyabr ~ 22 Noyabr
Qavs O‘qotar 23 Noyabr ~ 21 Dekabr
Jadiy Tog‘ echkisi 22 Dekabr ~ 20 Yanvar
Dalv Qovg‘a 21 Yanvar ~ 18 Fevral
Hut Baliq 19 Fevral ~ 20 Mart

Decoration

Decoration

Qadimiy burjlar avvalo amaliy vazifa bajargan: fasllarni belgilash, qishloq xo‘jaligi ishlarini rejalashtirish, diniy marosimlar vaqtlarini aniqlash va oy-yil hisobini yuritish. Bobilliklar burjlarning ramzlarini tabiat, hayvonot dunyosi va mifologik qahramonlar bilan bog‘laganlar — bu anʼana keyinchalik Yaqin Sharq, Misr va Ovrupo sivilizatsiyalari orqali tarqalgan.

Qadimgi Misrda Bobil zodiak tizimiga mahalliy maʼnaviy-mifologik maʼnolar qo‘shildi. Misrliklar osmondagi belgilarni Nil toshqini, qishloq xo‘jaligi sikli va xudolar faoliyati bilan bog‘lab talqin qilganlar.

Yunon olimlari esa astronomiya va astrologiyani tizimlashtirib, ilmiy asosga solishga harakat qildilar. Gipparx va Ptolemey burjlar doirasini aniq hisoblab, hozirgi astronomiyada ham qo‘llanadigan geometrik modellarni shakllantirdilar. Ptolemeyning “Tetrabiblos” asari Yevropa astrologiyasining asosiy manbasiga aylandi.

Rimliklar zodiak tizimini hayotning ko‘p sohalarida qo‘lladilar — armiya yurishlari, davlat ishlari, sanʼat, tangachalar dizayni va meʼmorchilikda. Zodiak ramzlari Rim madaniyatining ajralmas qismiga aylangan.

Uyg‘onish davri va XVIII asrdan boshlab, yevropalik olimlar astrologiyani astronomiyadan ajratib, uni ilmiy soha sifatida emas, balki ommaviy ezoterik amaliyot sifatida baholay boshladilar. Keyinchalik gazetalarda kunlik goroskoplar paydo bo‘lib, astrologiya ommalashdi. XX asrda u psixologiya elementlari bilan uyg‘unlashdi, XXI asrda esa internet va ijtimoiy tarmoqlar tufayli yana-da keng tarqaldi.

Hozirgi kunda burjlar — madaniy ramz, ommaviy vaqt o‘tkazish vositasi va psixologik qiziqish obyekti sifatida yashashda davom etmoqda.

Sahifamda zerikib qolmang!

  • O‘lmasoy Nishonova. Meni ishqdan sovutma dunyo...

    1984-yilning 22-avgustida Farg‘ona viloyati Toshloq tumanida tavallud topgan. Tumandagi o‘rta maktabni tamomlab, Marg‘ilon Milliy Xunarmandchilik Litseyiga o‘qishga qabul qilingan. Ijod namunalari «Marg‘ilon gulshani», «Farg‘ona tomonlarda» kabi to‘plamlarga kiritilgan.

  • Abdul Boqiy

    Abdul Boqiy (Kenjaboyev Abdulboqi Urayimjon o‘g‘li) – 1978-yilning 15-aprelida Namangan viloyatining Chortoq shahrida tavallud topgan.
    Adabiy faoliyati mobaynida nafaqat anʼanaviy uslubda, balki Modern, xususan, Neo modern, Metamodern uslublarida nazm va nasrda ijod qiladi.

  • Yoqimli sheʼr

    Yoqimli sheʼr. O‘zim yozdim. O‘zimga.
    Sheʼr yo‘g‘ida bir o‘qishga yaroqli.
    Mazza qildim! Tasanno har so‘zimga!
    O‘qiyapman qayta qayta. Maroqli.

  • Hamkasbimga hazil

    (Hamkasbimga hazil)

    Ul yigitkim bir jahon, bu zamon bir donadur,
    Yo‘q demakim ko‘rkini, har sifat nishonadur.

    Bir Umar farzandi ul, kindik qoni Namangon,
    Makon bo‘ldi Andijon-kim, tahsili Farg‘onadur.

  • Yoshlarga to‘y hazili

    Fido bo‘ldi bir oshiqning hurlik oni to‘yxonada,
    Bir gul yuzli barno kutar bo‘ldi uni ostonada.

    Ahli yori o‘ynab kular oshiq ko‘nglin olmoq bo‘lib,
    Ammo oshiq ko‘ngli to‘yda emas balki durdonada.

  • Matmusaning kartasi - 2

    Kirib kelar yangi yil, hayit eshik qoqmoqda,
    Bizning dono Matmusa kassa tomon boqmoqda.

    Ishlar joyi tayindir, maoshidan ko‘ngli to‘q,
    Bor boyligi kartada, cho‘ntagida tiyin yo‘q.
    Kutib o‘tar kun sayin, ishga kelar maosh deb,
    Axir bir kun tugaydi, yotaversa karta yeb.