Yil davrlarini yulduzlar hamda sayyoralar burjlariga taqsimlash – insoniyat sivilizatsiyasining eng qadimiy astronomik tizimlaridan biri hisoblanadi. Bu tushunchaning ildizi minglab yillar avvalgi osmon kuzatuvlariga, insonning vaqtni belgilash, fasllarni ajratish va tabiatdagi davriylikni anglash ehtiyojiga borib taqaladi.
Juda ham qiziq...
Dilim ilmlardan mahrum bo‘lmabdi,
Bir sir qolmabdiki mavhum bo‘lmabdi.
Tunu kun o‘yladim yetmish ikki yil.
Ongladim – hech narsa maʼlum bo‘lmabdi...
Umar Xayyom (1048-1131)
Muchal – turkiy xalqlar sivilizatsiyasida shakllangan qadimiy vaqt hisoblash tizimi bo‘lib, yillarni 12 hayvon nomi bilan belgilash anʼanasiga asoslanadi. Bu tizim Sharq xalqlari, xususan, turkiy, mo‘g‘il qavmlari orasida keng tarqalgan.
Uzum - tabiatning eng qadimiy neʼmatlaridan biri bo‘lib, insoniyat uni azaldan qadrlab kelgan. Uning sersuv, shirin mevalari ko‘plab xalqlarning oziq-ovqat va madaniy merosining ajralmas qismiga aylanib ulgurgan.
Sheʼriyat.
Buni hamma turlicha tushunadi. Kim uchundir bu butun hayot, kim uchundir shunchaki bir ermak. Yana kim uchundir, bu yana nimadir. Lekin hech bir taʼrif to‘g‘ri kelmaydi.
Avvaldan kelishib olaylik: men adabiyotshunos, olim, yoki o‘zidan aqlli olim yasab olgan havaskor emasman.