Бойликни топишибди-ю ақл-идрокни йўқотишибди. Ажабо, топган нарсалари билан йўқотган нарсаларининг баҳоси бир хилмиди? Абу Али ибн Сино.

Зодиак

Юлдузлар, Буржлар, Зодиак ва Гороскоп

Йил даврларини юлдузлар ҳамда сайёралар буржларига тақсимлаш – инсоният цивилизациясининг энг қадимий астрономик тизимларидан бири ҳисобланади. Бу тушунчанинг илдизи минглаб йиллар аввалги осмон кузатувларига, инсоннинг вақтни белгилаш, фаслларни ажратиш ва табиатдаги даврийликни англаш эҳтиёжига бориб тақалади.

“Зодиак” сўзи қадимги юнончадаги “ζῳδιακός κύκλος” (zōidiakós kúklos) атамасидан келиб чиққан бўлиб, “ҳайвонларга оид доира” деган маънони англатади.

Қадимда одамлар Қуёш, Ой ва сайёраларнинг осмондаги ҳаракатини кузатиб, улар ўтадиган йўл бўйлаб турли шакл ва образларни тасаввур қилганлар. Шу тариқа осмон 12 қисмига бўлинган ва ҳар бир қисми муайян рамз билан аталган. Бу бўлиниш кейинчалик биринчи календар тизимларини яратишда муҳим асос бўлди.

Замонавий зодиак тизимининг илк кўриниши Қадимги Бобилда (милоддан аввалги II минг йиллик) шаклланган. Бобиллик астрономлар йил давомида Қуёш ҳаракат қиладиган йўлни 12 тенг қисмга ажратиб, уларга ном ва рамз берганлар. Шу 12 бўлим — бугунги буржлар тизимининг тўғридан-тўғри аждодидир.

Decoration

Буржлар жадвали

Арабча Ўзбекча Бурж даври
Ҳамал Қўй 21 Март ~ 20 Апрель
Савр Бузоқ 21 Апрель ~ 20 Май
Жавзо Эгизаклар 21 Май ~ 21 Июнь
Саратон Қисқичбақа 22 Июнь ~ 22 Июль
Асад Арслон 23 Июль ~ 22 Август
Сунбула Паризод 23 Август ~ 23 Сентябрь
Мезон Тарози 24 Сентябрь ~ 23 Октябрь
Ақраб Чаён 24 Октябрь ~ 22 Ноябрь
Қавс Ўқотар 23 Ноябрь ~ 21 Декабрь
Жадий Тоғ эчкиси 22 Декабрь ~ 20 Январь
Далв Қовға 21 Январь ~ 18 Февраль
Ҳут Балиқ 19 Февраль ~ 20 Март

Decoration

Decoration

Қадимий буржлар аввало амалий вазифа бажарган: фаслларни белгилаш, қишлоқ хўжалиги ишларини режалаштириш, диний маросимлар вақтларини аниқлаш ва ой-йил ҳисобини юритиш. Бобилликлар буржларнинг рамзларини табиат, ҳайвонот дунёси ва мифологик қаҳрамонлар билан боғлаганлар — бу анъана кейинчалик Яқин Шарқ, Миср ва Оврупо цивилизациялари орқали тарқалган.

Қадимги Мисрда Бобил зодиак тизимига маҳаллий маънавий-мифологик маънолар қўшилди. Мисрликлар осмондаги белгиларни Нил тошқини, қишлоқ хўжалиги цикли ва худолар фаолияти билан боғлаб талқин қилганлар.

Юнон олимлари эса астрономия ва астрологияни тизимлаштириб, илмий асосга солишга ҳаракат қилдилар. Гиппарх ва Птолемей буржлар доирасини аниқ ҳисоблаб, ҳозирги астрономияда ҳам қўлланадиган геометрик моделларни шакллантирдилар. Птолемейнинг “Тетрабиблос” асари Европа астрологиясининг асосий манбасига айланди.

Римликлар зодиак тизимини ҳаётнинг кўп соҳаларида қўлладилар — армия юришлари, давлат ишлари, санъат, тангачалар дизайни ва меъморчиликда. Зодиак рамзлари Рим маданиятининг ажралмас қисмига айланган.

Уйғониш даври ва XVIII асрдан бошлаб, европалик олимлар астрологияни астрономиядан ажратиб, уни илмий соҳа сифатида эмас, балки оммавий эзотерик амалиёт сифатида баҳолай бошладилар. Кейинчалик газеталарда кунлик гороскоплар пайдо бўлиб, астрология оммалашди. ХХ асрда у психология элементлари билан уйғунлашди, XXI асрда эса интернет ва ижтимоий тармоқлар туфайли янада кенг тарқалди.

Ҳозирги кунда буржлар — маданий рамз, оммавий вақт ўтказиш воситаси ва психологик қизиқиш объекти сифатида яшашда давом этмоқда.

Саҳифамда зерикиб қолманг!

  • Ўлмасой Нишонова. Мени ишқдан совутма дунё...

    1984-йилнинг 22-августида Фарғона вилояти Тошлоқ туманида таваллуд топган. Тумандаги ўрта мактабни тамомлаб, Марғилон Миллий Хунармандчилик Лицейига ўқишга қабул қилинган. Ижод намуналари «Марғилон гулшани», «Фарғона томонларда» каби тўпламларга киритилган.

  • Абдул Боқий

    Абдул Боқий (Кенжабоев Абдулбоқи Урайимжон ўғли) – 1978-йилнинг 15-апрелида Наманган вилоятининг Чортоқ шаҳрида таваллуд топган. 
    Адабий фаолияти мобайнида нафақат анъанавий услубда, балки Модерн, хусусан, Нео модерн, Метамодерн услубларида назм ва насрда ижод қилади.

  • Матмусанинг картаси - 2

    Кириб келар янги йил, ҳайит эшик қоқмоқда,
    Бизнинг доно Матмуса касса томон боқмоқда.

    Ишлар жойи тайиндир, маошидан кўнгли тўқ,
    Бор бойлиги картада, чўнтагида тийин йўқ.
    Кутиб ўтар кун сайин, ишга келар маош деб,
    Ахир бир кун тугайди, ётаверса карта еб.

  • Ҳамкасбимга ҳазил

    (Ҳамкасбимга ҳазил)

    Ул йигитким бир жаҳон, бу замон бир донадур,
    Йўқ демаким кўркини, ҳар сифат нишонадур.

    Бир Умар фарзанди ул, киндик қони Намангон,
    Макон бўлди Андижон-ким, таҳсили Фарғонадур.

  • Ёшларга тўй ҳазили

    Фидо бўлди бир ошиқнинг ҳурлик они тўйхонада,
    Бир гул юзли барно кутар бўлди уни остонада.

    Аҳли ёри ўйнаб кулар ошиқ кўнглин олмоқ бўлиб,
    Аммо ошиқ кўнгли тўйда эмас балки дурдонада.

  • Матмусанинг картаси

    Бир кун дўстим Матмуса чуқур ўйга толибди,
    Барча доно фикрини бир мезонга солибди.

    - Ҳозир мен ҳам бизнесмен, омад қувган боламан.
    Иш жойимда маошни жуда катта оламан.
    Яна бунинг устига ойлик ошган ўтган ой,
    Хаммасини бир олсам, қай чўнтакка соламан?